At ve Empati

[sibelYILMAZ]

Türkiye’nin ünlü klasik gitar virtüözlerinden Ahmet Kanneci’yle karşılaştık hafta sonu. Şu sıralar, sanatın bir başka alanında dolaştığını ve resim yapmaya başladığını biliyordum. Bizi görünce çocuksu bir heyecanla yeni tablolarını göstermek için evine davet etti. Kocaman harika atlar çizmişti yine. Henüz tamamlanmamış olmasına rağmen sanki koşuya çıkmış, yeleleri rüzgara karışmış ve tuvalden fırlayacak kadar hareketli görünüyorlardı. Ahmet dostuma, hayranlıkla ‘fotoğrafa bakmadan’ bunu nasıl başarabildiğini sorduğumda ’empati’ dedi; ‘doğayı izlerken gördüğüm şeylerle empati kuruyorum’. Ne kadar ilginç! Bir atla empati kurabilmek.
Çevreme baktım; ülkemizi, sonra dünyayı düşündüm... Birbirini anlamak için çaba sarf etmeyen yığınlar geldi gözümün önüne. Derhal eleştiren, yargılayan, peşin hüküm veren insanları hatırladım üzülerek. Toplum olarak birbirimize bu kadar katı yaklaşarak empatiden yoksun yaşadığımız günlerde bunu doğadaki diğer canlılarla yapabilme becerisine sahip olmak, ancak sanatçı duyarlılığı ile acıklanabilir.

Kişiler arası etkileşimin en önemli unsurlarından biri olan ‘empati’ kelimesi Türkçe sözlüğümüzde yer almıyor. Birçok dilde de tam karşılığı yok zaten. Buna rağmen gündelik konuşma dilimize yerleşen yabancı kelimelerden biri olarak sık sık kullanılmakta.

Empati, kişinin kendisini bir başkasının yerine koyarak onun duygu, düşünce, davranışlarını yani yaşantısını anlamaya çalışması ve bunu karşısındakine de hissettirmesi demek. Yunanca ‘empathia’dan geliyor. ‘Em’ ön ekinin karşılığı, içinde, içerde demek; ‘pathia’ ise hissetme, acı gibi anlamlar taşıyor.

Gerektiğinde, senin duygunu içimde hissetmeye çalışıyorum. Böylece seni anlamak için kendi görüş, inanç ve alışkanlıklarım doğrultusunda düşünmeyi bırakıyorum. Ön yargılarımla ve edindiğim deneyimlerimle bakmıyorum yaşadıklarına. Sana öğüt verip, çözüm önerip, kendi doğrumu kabul ettirmeye de çalışmıyorum. Seni dinliyorum, sana bakıyorum, seni görüyorum. Kulağımla, gözümle, beynimle ama en önemlisi bütün kalbimle yapıyorum bunu.

Siz de bugün dışarı çıktığınızda etrafınıza dikkatlice bir bakın. Sadece insanlara değil, kedilere, kuşlara, kelebeklere de bakın. Bakmakla yetinmeyerek empati kurmaya çalışın onlarla. Ne hissettiğinizi duyun. Sevgi; sınırsız, şevkatli ve huzur dolu bir sevgi. Her birimizin en çok ihtiyacı olan şey, bu değil mi?

En son kiminle, kimlerle empati kurdunuz, hatırlıyor musunuz?


Sevgi ve umutla,

Meral Ceylan